herinneringe

Kwas
kwistig
die hale
vermeng kleure
op wit doek word tonele vasgevang

portret, stillewe of glimps uit alledaags
vang varkhaar of
paletmes
gisters
vas

©Orange Blue

©ALLE REGTE VOORBEHOU Geen gedeelte van hierdie boek mag op enige manier gereproduseer word sonder die skriftelike toestemming van die kopiehouer (skrywer) en uitgewer nie

Boodskapper van Empireum

In droombeeld langs helder waterstroom
buig simboliek by klippe vroom
lewegewend – die stoflike liturgies vergewe
tussen varingmos groei menseboom

ernstig die boodskapper met haar somber tyding
eerbiedig sy die opdrag van enkelbegeleiding
in gedagtegang verduidelik sy – empireum
word verlos die onstoflike in bevryding

©Orange Blue

©ALLE REGTE VOORBEHOU Geen gedeelte van hierdie boek mag op enige manier gereproduseer word sonder die skriftelike toestemming van die kopiehouer (skrywer) en uitgewer nie

Versnit

Asof in ‘n droom uit die verlede
flambojante figuur verskemer die vertrek
‘n reënboog vloei heuphoog na benede
plotseling stop by beskeie voet wat ritme uitwerk

Stewelhakke verklap ferm sy eenheid
op skurwe houtvloer uit:
“Randall Wicomb, sanger, kopersmid”
‘n seldsame wyn – versnit.

©Orange Blue

©ALLE REGTE VOORBEHOU Geen gedeelte van hierdie boek mag op enige manier gereproduseer word sonder die skriftelike toestemming van die kopiehouer (skrywer) en uitgewer nie

Soom van Sy Kleed

Tussen hemel en aarde in donker hemelnag
sprei Sy kleed se soom fluweelsag
kleurryke partikels dans in magnetieseveld
wagtend die Bruid op sy koms, onvermeld.
©Orange Blue

 

©ALLE REGTE VOORBEHOU Geen gedeelte van hierdie boek mag op enige manier gereproduseer word sonder die skriftelike toestemming van die kopiehouer (skrywer) en uitgewer nie

“My kinders is nie hondjies nie”

 

 

Vir Sintie

 

Trou is nie perdekoop

duurder as karkoop

meer plesierig as embuiakoop

na ‘n troue se

a

f

l

o

o

p

 

 

“’n slukkie water?” (liefdevol sag ‘n moederstem)

tweejarige boudjies op ‘n bakkiebuffer

in goedige luim: ons moet aanstoot

misgissing  ‘n f l u i t

 

 

‘n draai in die pad

(weer) ‘n dringende fluit – te laat!

‘n trein, bakkie

g r o e t!

 

 

lappop-liggaam

geslinger  op die spoor

gulsig vreet die ystermonster

geskend, geskeur die moederlyf

 

 

‘n vader

paniekerig, soekend, verligting,

v e r s u g t i n g,

dankbaar die lyfie ongedeerd

 

 

twee ogies gerig op

karmosyngevlek ingeduikte hoop,

g e s k e u r

“waar’s mamma?”  (‘n vraag  wat geen vaderoor wil hoor)

 

 

van staden jy’s van joue spoor!

my vrou mag sing in engelkoor

maar my dogter sal nooit joue word,

my kinders is nie hondjies nie.

 

 

stiefma se swaard verwond,

kinderlik die wens – die dood was ook haar part.

verleë, v e r d e e l d, ‘n vaderhart

oë wat smeek: “jy is jonk verdra nog net die maal”

 

 

afrikahond

se soene heel

‘n kind in haar onstoflike verwond –

in haar eie wêreld gekeer.

 

©Orange Blue

 

©ALLE REGTE VOORBEHOU Geen gedeelte van hierdie boek mag op enige manier gereproduseer word sonder die skriftelike toestemming van die kopiehouer (skrywer) en uitgewer nie

Tweedeklas burgers – Rhyna (Deel 2)

Dit was ‘n lang veertien uur op die pad. Nie Rhyna of Sarie het veel vir mekaar te sê gehad nie. Rhyna het nie omgegee oor die stilte nie. Sy wou net by die huis kom. By haar ma en Berion wat afgelope twee weke op Swartkrantz woon.

“Ons het Berion in die skool gesit. Graad 0.” het tannie Sarie haar meegedeel toe sy na Berion se welstand uitvra.

“Dit was nie maklik met die dat dit al amper die helfte van die jaar is nie. Dominees moes toutjies trek.”

“Dankie. Dis goed so. Jammer oor die ongerief.” Sy het nie ‘n sent op haar naam nie. Hoe gaan sy die skoolfonds betaal?

“Ek en jou oom sal die skoolfonds en ander uitgawes betaal tot jy op jou voete is. Maar …” sy is in afwagting dat Sarie die uitgerekte stilte moet verbreek. “daar is voorwaardes waarop ons dit doen.”

“Voorwaardes? Soos wat?” sy het nie vergeet van die seksuele gunsies by die hoofhuis op die plot nie.

“Dat jy ‘n werk kry, jy jou skoolloopbaan voltooi en jy van die vent skei. Ons sal vir die egskeiding betaal. Jy kan ons met verloop van tyd die onkostes van die egskeiding terug betaal.” Haar tannie het ‘n neiging om die wêreld in een asem uit te sorteer.

Die uitdrukking op haar tannie se gesig het haar summier laat instem. Nie dat sy níe van Dave wou skei nie. Inteendeel sy verwens die dag wat sy hom ontmoet het.

“’n Werk is nie ‘n probleem nie. As mens wíl werk, sal jy altyd werk kry. En buitendien het jou oom ‘n paar hande nodig by die skrootwerf. Jy val Maandag se week in. Die salaris is nou nie te onaardig nie maar julle bly by ons, gratis natuurlik. Dis geriefliker so. Buitendien is Berion se skool net om die hoek van ons. Julle twee sal vir tyd en wyl ‘n kamer moet deel tot ons vir julle ‘n woonstel agter in die erf kan bou.”

“Ek aanvaar dit so. Ek sal elke sent terug betaal. Ek belowe. Sal Tannie my asseblief net eers na my ma toe neem?” sy moet eerste met haar ma gaan regmaak. Sarie bly haar ‘n antwoord skuldig.

Die son trek water toe hulle oor die kruin van die randjie ry waar Swartkrantz in die laaste strale van die son gedy. Sy is tuis. Dit is nou nie meer lank nie dan kan sy haar seun in haar arms hou. Hoe baie het sy nie na hom verlang hierdie afgelope twee weke nie. Hoe baie moes haar ma nie na hulle verlang het gedurende die twee jaar sedert hulle weggeloop het nie? Rhyna bloos toe sy aan haar ma en die seer wat sy oor haar ma gebring het dink.

Haar tannie verras haar deur links af te draai na die begraafplaas wat langs die hoofpad geleë is op pad Swartkrantz toe.

“En nou,” vra sy behoedsaam.

“Dekselse minsipaliteit is te sleg om die pad na die begraafplaas toe te skraap. Dis net gate en dongas,” Sarie konsentreer om die gate en slote te vermy Rhyna se vraag gaan ongehoord verby.

Rhyna se verbeelding hardloop met haar weg. Haar ma is dood. Tannie Sarie het dan nog nie een keer van haar ma gepraat nie. Sy het haar kanse verspeel om met haar ma reg te maak. Hoeveel keer het haar ma nie gebel na hulle weg is nie? Vir ‘n jaar lank was daar omtrent elke dag ‘n oproep en toe niks. Vergifnis vra is nou buite kwessie. O hoekom was sy tog so hardvogtig ?

Sy bly sit toe Sarie tussen twee blokke grafte stil hou, haar oë vol trane.

“Kom. Kom help my dat ons die graf kan skoonmaak. Dis amper donker, dit raak nou gevaarlik om hier te wees met die plakkerskamp aan die oorkant van die pad. En wat klaar is, is klaar. Dis petrol so heen en weer. Is goed ek het daaraan gedink om die skoonmaakgoed saam te ry.” Sarie gesels land en sand sy let nie op dat Rhyna huil nie.

Inskiklik klim Rhyna uit die bakkie. Ongesiens vee sy die trane af. Rek haar stram ledemate en help Sarie dra aan die sakkies sout, emmer en lappe.

Verligting spoel oor haar toe hulle by haar grootouers se graf aan moederskant staan.

“Daar is ‘n kraan. Bring vir ons water dat ons die stof van die graf kan afspoel.” Sarie beduie so ‘n paar rye grafte aan, in die rigitng van die opsienershuisie.

Nadat hulle die graf gewas het, strooi Rhyna-hulle die sakkies sout al om die graf.

“So ja. Dit nou gedaan, nou kan ons maar huis toe gaan. Dit het my nou ‘n Sondag se ry hierheen gespaar. Nou kan ons die naweek rustig kuier en beplan. Dankie vir jou hulp. Jou ma het seker nou al my sitkamermat deurgeloop in afwagting op jou koms. En jy is seker ook al haastig om by haar en jou kind uit te kom.”

Dit is eers toe hulle van die begraafplaas af weg ry dat haar senuwees begin knaag. Sy het haar alles goed en wel voorgestel met die ontmoeting met haar ma, maar nou is die vooruitsig besig om in angs te verander. Sê nou net haar ma wil niks meer met haar te doen hê nie. Hoe gaan sy die rede vir hulle bedrog verduidelik? Om die skuld op Dave alleen te pak sal nie haar bas uit die tronk red nie. Sy het immers willens en wetens saam met hom en die bankamptenaar gekonkel.

By die huis aangekom klim Rhyna uit om die skuifhek oop te maak. Die hek kreun en knars toe sy dit oopstoot. Nog voor sy die hek heeltemal oop het gaan die voordeur oop. Berion pyl gillend  op haar af.

“Mamma!” blydskap op sy gesig te lees.

Rhyna vang hom in haar arms. Sy geniet sy omhelsing. Ddruk hom styf teen haar vas. Oor en oor soen sy hom. Dan sien sy haar ma op die bo punt van die stoep se trappies staan haar hande wringend in mekaar. Rhyna maak haar los uit Berion se omhelsing en stap na haar ma toe. Uitstel is daar nou nie meer nie. Dit is beter om die onaangename so vinnig as moontlik agter die rug te kry.

Sy gaan aan die onderpunt van die trappe staan.

“Naand Mamma. Ek het huis toe gekom. Ek is jammer. Jammer oor alles. Oor ek ma uit ma se erfporsie bedrieg het nadat pappa se boedel reeds afgehandel was. Ek weet ek gaan tronk toe gaan. Daaraan moes ek gedink het voor ek Dave goedsmoeds nagevolg het. Ek was lief vir hom. Gedink hy was lief vir my. Maar dis nou gedane sake. Ek kan nie die gevolge van my dade wegpraat of vryspring nie.” Sy sluk aan die knop in haar keel, kyk sy van haar voete op, lig haar ken en kyk haar ma vol in die oë. “Kan Mamma my vergewe? Asseblief?” ingehoue trane het haar stem al growwer laat klink. Haar blik is steeds hoopvol op haar ma gerig.

Lank het hulle so gestaan voor Ella stadig die trappe afgestap het tot by haar dogter. Sarie en Berion het intussen om die hoek van die huis komsbuis se kant toe verdwyn.

“Daar is niks te vergewe nie. my kind. Ek het jou klaar vergewe, dieselfde dag nog. Jy was ‘n kind, gedink en gedoen soos ‘n kind sou. Hoe kon jy jouself teen iemand so slinks en soveel ouer as jy verweer? Kom hier,” haar arms gaan wyd oop vir haar dogter.

“Ek het net ongelooflik baie na julle verlang. Daar is ook nie sprake van tronk toe gaan nie. Die ondersoekbeampte het gesê dat die bewyse dat jy bedrog gepleeg het, onvoldoende is. Nêrens is my handtekening vervals nie. Alles dui daarop dat ek willens en wetens al die dokumente onderteken het. Ek het die saak terug getrek. Elke dag gebid dat jy eendag huis toe sal kom, jy en Berion. Dit is al wat ek begeer het.”

Rhyna het haar werk as kassiere by die skrootwerf geniet. Om geld te verdien sonder om gedwonge gunsies uit te deel, is baie bevredigend. Nog meer het die wete dat sy nou ‘n alleen ouer is vir haar kind haar aangevuur om haar skoolloopbaan deur afstandsonderrig te voltooi. Sy het haar oom en tannie se voorwaarde nagekom en is na een van die plaaslike prokureurs om haar skeisaak aanhangig te maak.

Van Dave het sy nie weer gehoor nie, die inwoners van die plakkerskamp ook nie. Sy en Bekkie kommunikeer nog gereeld met mekaar.Rhyna is dankbaar Berion het goed aangepas in sy nuwe omstandighede. Hy en sy ouma is onafskeidbaar.

Twee jaar het verby gegaan voor haar selfoon een oggend by die werk lui. Dit was haar prokureur se persoonlike assistent. Rhyna moet ‘n afspraak maak en hom kom sien, want daar is verwikkelinge aangaande haar skeisaak, het die dametjie haar meegedeel. Die volgende middag het sy die afspraak nagekom.

“Mevrou die goeie nuus is – ons opspoorder het u man in Bloemfontein opgespoor. Die slegte nuus of goeie nuus, hang af hoe u dit sal beskou – u man is daar in ‘n staatshospitaal opgeneem. Terminale kanker is by hom gediagnoseer. Die dokters meen dit is net ‘n kwessie van tyd voor die einde aanbreek.” het hy haar saaklik meegedeel.

“Wat u nou te doen staan, is …” het hy voortgegaan, “ u kan of voortgaan met die egskeiding of wag tot u man dood is. Laasgenoemde sal u baie geld spaar. Die feit is egter, skei u hom nóú gaan sy familie, veral sy kinders, u verwyt dat u hom in die steek gelaat het toe hy u op sy nodigste gehad het. Menslikergewys is laasgenoemde die beste opsie wat ek sal aanbeveel.”

“Hoe lank reken die dokters?” Rhyna is verslae.

“Nie meer as maand, twee dalk korter. Ek stel voor ter wille van u kind dat u met u man kontak maak. Hom gaan besoek. Dit sal vir u ook afsluiting gee.”

Willoos het sy ingestem om die egskeiding te laat vaar.

Die aand aan tafel het sy met ‘n swaar hart die nuus aan haar familie oorgedra. Soos sy verwag het was daar baie teenstand oor ‘n voornemende besoek asook oor haar besluit om nie met die egskeiding voort te gaan nie. Heelwat later die aand het almal ingestem dat haar prokureur tog reg is.

“Tannie Sarie, is dit vir Tannie moontlik om ons Bloemfontein toe te neem. Ek sal brandstof ingooi soontoe en terug,” saggies het sy gebid dat haar tannie sal weier, dat sy dit as verskoning kan gebruik.

“Dit is reg so met my. Wanneer wil jy gaan?”

Rhyna is teleurgesteld.

“Die Saterdag as dit moontlik is.” Weereens was sy hoopvol dat dit ongeleë sal wees, maar nog eens het hoop haar beskaam.

Hulle moes eers ‘n rukkie in die parkeer terrein vertoef sodat Rhyna moed bymekaar kan skraap. Rhyna het nie uitgesien na die besoek aan Dave nie. Haar hand het gepyn so styf het Berion daaraan vasgehou.

Voor sy aan die deur wat na die Onkologie Afdeling lei, vat het sy die bulderende stem wat van die gangmure bons en dawerend op haar oordromme slaan, herken.

“My God, my God, hê genade?! Neem weg hierdie helse pyn! Waarom straf U my so?”

Berion het bang aan haar vasgeklou. Sy pa se bulderende stem het beelde uit die verlede opgeroep.

Haar maag draai toe sy die gangdeur na die Onkologie saal oopstoot.

“God waar is U?! Verlos my van hierdie hel.” Sy kon hoor hoe hy hortend na sy asem snak.

“Ek wil nie dood gaan nie! Genade! Genade! Ek smeek U.” Dave bulk soos ‘n bees.

Berion kon nie sy pa so sien nie. Dit was duidelik dat die situasie haar kind baie ontstel. Die beste sal wees as hy in die wagkamer by haar tannie gaan wag, besluit Rhyna.

“Kom. Mamma dink jy moet eers by tannie Sarie gaan wag tot Mamma jou kom haal om vir pappa te sien. Reg so?”

“Ek wil hom nie sien nie.” Berion het heftig sy kop geskud.

“My kind hoef nie,” het sy hom verseker en alleen na Dave se kamer geloop.

“Hallo Dave,” goedaardig het sy haar hand op sy arm gesit.

“Hoer!” kryt hy dit uit toe hy sy arm onder haar hand uitpluk.

“Hoer!” skel hy weer.

Rhyna ignoreer die skeltaal.

“Wat maak jy hier? Ek soek jou nie hier nie. Nou dat jy opgen@#&%$ is, is ek weer goed genoeg!”

Trane brand agter haar oë. Saggies bid sy dat die Here haar innerlik sal sterk maak en nie sal toe gee aan die vrees wat hy by haar inboesem nie.

“Rhyn help my, die pyn. Ek kan nie meer die pyn vat nie,” smeek hy meteens.

Sy skrik toe hy haar hand gryp en nader pluk. Instinktief pluk sy weg.

“Hoer! F@#&$! Ek het jou nie nodig nie. Eers gooi jy my weg, noudat ek dood gaan nou wil jy kom wys jy gee om. Waar was jy toe ek jou nodig gehad het? Hê?” snou hy haar toe.
“Ek is jammer. Dit was onvergeeflik van my,” sy probeer om hom in ‘n bevredigende stemming kry.

“Ek haat jou!” die draak van onverbloemde haat blaas vuur in sy oë.

“Ek weet,” antwoord sy ingetoë. “Ek is lief vir jou.” Dit is nie ‘n leuen nie. Niemand kan so ‘n patetiese bondeltjie pyn haat nie. Sy kry hom ontsettend jammer. Geen mens op aarde verdien dit om soveel te ly nie.

Intussen het die Suster het ingekom om na Dave om te sien.

“Dit is morfien.” Verduidelik sy toe sy die medisyne toedien. “Dit sal hom bietjie kalmeer. Sy pyn effens verlig. Hy kry klaar volsterkte. Ons kan nie die dosis nog vermeerder nie.” het sy Rhyna se vraende blik beantwoord. “Jy mag maar by hom bly. Niemand kom hom ooit besoek nie. Sy suster het hom ingebring. Dit was die laaste wat sy hier was.”

“Sy seuns,” vra Rhyna

“Nie met ‘n oog gesien terwyl ek aan diens was nie.” Simpatiek het sy haar hand op Dave se arm gelê en na hom oorgebuk. “Oom, oom moet nou bietjie rus. Ek het vir Oom ietsie vir die pyn gegee.”

Die suster beduie aan Rhyna om saam met haar uit die kamer te gaan.

“Hy roep al ‘n week lank so,” het die suster opgemerk. “As hulle so roep is dit nie meer lank nie. Almal maak nie so nie, net die wat sukkel om dood te gaan. En hý sukkel om te gaan.”

Rhyna het Sarie gevra om Berion terug te neem Swartkrantz toe. Haar tannie het vir haar blyplek gereël by die gastehuis wat oorkant die hospitaal geleë is.

Die verpleegsters het haar geleer hoe om Dave te versorg. Sy het vir hom uit die Bybel gelees, vir hom gebid as die pyn hom laat uitroep het, hom die verlede oor en oor vergewe as hy in wanhoop en angs dit opgehaal het.

Een oggend, ‘n week na sy Berion en Sarie huis toe gestuur het, het die irisse van Dave se oë dof en jellie-agtig vertoon.

“Hoekom lyk sy oë so,” het sy die suster gevra toe díe weer haar rondtes doen.

Die suster het Rhyna aan haar arm gang toe geneemen verduidelik .

“Sy oë het gebreek. Dit gebeur gewoonlik net voor die einde. Jy moet jouself staal vir die einde. Die laaste paar dae is hy baie rustiger met jou by hom. Miskien moet jy julle predikant of pastoor kry om jou man die laaste bult uit te help. En vir jouself ook, met die neem van afskeid wanneer die tyd aanbreek. Of ek kan een van ons plaaslike predikante vra om te kom. Hier was van hulle by jou man.”

“Dankie. Jy kan maar een van die plaaslike predikante kry. Ons is in ‘n Susters-kerkDit sal gaaf wees.” Rhyna weet nie juis hoe om in so ‘n situasie op te tree nie.

Die predikant het gekom en met kortliks met Dave oor vergifnis gesels. Die voorbeeld van die moordenaar aan die kruis opgehaal. Daarna het hy vir Dave Psalm 23 voorgelees.

Met Rhyna het hy vertroostend gesels oor die verlies van ‘n geliefde. Hoe om aan te gaan met die lewe na die afsterwe van ‘n lewensmaat.

Rhyna kon aan die dominee en die hospitaal personeel sien dat die einde nader is as wat sy gedink het. Sy was verlig, maar ook hartseer.

Die daarop volgende oggend, tussen middernag en dagbreek het Dave se asemhaling al hoe vlakker geword. Die suster het die dominee laat kom.

Rhyna en die domineee staan weerskante van Dave se bed. Elkeen met Dave se hand in hul eie. Dave se liggaam het breekbaar vertoon tussen die lakens.

“Ek dink dis tyd,” het die dominee opgemerk.

“Oom, kan oom my hoor?” hy het afgebuig en naby Dave se oor gepraat.

Dave se kopknik was byna onopmerklik.

“As Oom reg is, kan ons maar met die sterwensbegeleiding begin.” Die dominee se stem was sag,vertroostend.

Die dominee het weer Psalm 23 gelees. Medelydend gebid en gevra dat die Here Dave aan die anderkant sal ontvang. Dave het ‘n laaste keer gesug. Sy het sy hand nog ‘n rukkie vasgehou. Sy wolmus reg getrek. Eers toe die verpleegsters inkom om die lyk te was het sy, sy hand gelos.

Na Dave se afsterwe is sy terug na die gastehuis oorkant die hospitaal.

In haar kamer in die gastehuis het sy op haar bed gaan lê. Lank het sy net die beelde van die verlede deur haar gedagtes laat hardloop. En toe kom die trane. Sy het gehuil oor wat kon wees, oor wat was, oor haar nuutgevonde vryheid en skaam gekry omdat sy nie daaroor skuldig gevoel het nie. Eers toe sy uitgehuil was, het sy haar tannie gebel.

“Middag Sarie wat praat.”

“Middag Tannie. Dave is vroeg vanoggend dood. Tannie kan my maar kom haal.” Einde

©Orange Blue

 

©ALLE REGTE VOORBEHOU Geen gedeelte van hierdie boek mag op enige manier gereproduseer word sonder die skriftelike toestemming van die kopiehouer (skrywer) en uitgewer nie

Tweedeklas burgers – Rhyna (Deel 1)

Die son het al lankal agter die kim verdwyn. Dave kan enige oomblik huis toe kom dan moet die kos klaar wees. Sy is nie weer lus vir ‘n baklei nie. Die sieklike blou-pers groen om haar oog en stukkende onderlip getuig nog van die vorige Maandag se onderonsie.

Rhyna probeer haar gesig uit die vuur se rook hou terwyl sy die aartappels in die pot met ‘n vurk steek om te voel of hulle al sag gekook is.

“Mamma ek’s honger,” kla Berion.

Sy arms is om haar bene geslaan. Geduldig maak sy sy arms los en tel hom op haar heup.

“Nog net bietjie wag, die kossies is amper klaar,” troos sy.

Rhyna haal ‘n stukkie toiletpapier uit haar dun geskifte sweetpakbaadjie se sak en vee die bel onderaan Berion se neus, af.

“Kom ons dek so lank die tafel. Pappa is nou hier dan kan ons eet.”

Sy stuur ‘n stil gebed op dat Dave vanaand in ‘n beter bui sal wees en nie laat sal kom nie.

Die kartonbokse wat die vloer van hulle sinkhuisie vorm knars onder haar sandale. Uit ‘n krat wat Dave op ‘n dag by Albany gesteel het, haal sy die borde en eetgerei. Dit dien ook haar kruidenierskas.

In die verste hoek van hul sink kaia staan hulle drie se bed wat Bekkie van langsaan se man vir hulle uit weggooi palette gemaak het. Hul matras het Ryna van gebruikte veevoersakke gemaak wat sy by die eienaar van die plot waarop die plakkerskamp is, gekry. Sy moes daarvoor betaal – ‘n gunsie vir ‘n gunsie het die man dit genoem.

Op een van die dwarslatte waaraan die sinkmure vasgeheg is, langs ‘n kerf van ‘n spieël, staan ‘n pienk plastiekglas waarin drie verweerde tandeborsels en ‘n buisie tandepaste is.

In die ander hoek langs die deur soos mens in die vertrek inkom is ‘n opvou plastiektafel en twee stoele. Hulle klerekas is ‘n ry opgestapelde bokse. Hulle bad cum wasbak/wasmasjien is ‘n oranje plastiekkom.

Lank na die tafel gedek is, sit sy en Berion by kerslig en wag op Dave.

“Mamma ek is honger.”

Rhyna skep vir hom ‘n aartappel in sy bakkie en druk dit fyn, strooi ‘n bietjie sout oor, met ‘n klontjie botter by. Sy druk hom liefdevol teen haar vas terwyl hy gulsig eet. Dave gaan weer gal af gaan omdat hulle eet voor hy by die huis is.

“Mamma is baie lief vir jou. En eendag gaan ek en jy weer by ouma bly.” belowe sy hom. Dalk woon haar ma nog in hul ou huis. Sy hoop dat dit die geval is. Hoe sy dit gaan regkry om met Berion weg te loop, weet sy nog nie.

Sy probeer altyd ‘n gedeelte van haar geld wegsteek wat sy verdien as bediende vir die eienaar van die plot. Dave kry dit egter elke keer in die hande.

“Hoer jy?” het hy geskree toe hy met die geld in sy hand staan.

“Nee,” sy het hom probeer stil maak want sy het geweet almal in die sinkdorp hoor hulle.

“Nou waar kry jy dit?” het hy aangedring.

“Ek gaan doen die wasgoed by die hoofhuis. Stof af en so aan.”

Dit was beter om hom die waarheid te vertel. Oor die gunsies wat die man van die plot soms eis het sy stil gebly. Dave het haar egter nie geglo nie en vir die soveelste keer afgeransel. Miskien is dit haar verdiende loon, wie weet. Kyk wat het sy onder Dave se aandrang aan haar ma gedoen.

Die geluid van die sinkdeur wat oopgaan ruk haar uit haar gedagtegang.

“Naand. Hoe was jou dag?” Rhyna skyn belangstelling te toon toe Dave se lyf in die oop deur verskyn. Sy staan op en gaan lê die byna aan die slaap Berion op die bed neer.

“Naand,” antwoord hy bombasties en gaan sit by die tafel.

Dave gooi die stuk karton waarop staan: “No money. No work. Sick baby. Need mediekal atendson,” eenkant op die vloer.

Voor hy egter soos ouder gewoonte met die agterkant van sy Okapi knipmes op die tafel kan kap, (sy manier om haar aan te por om vinniger die kos op die tafel te kry), sit sy die bak met die twee gekookte aartappels voor hom neer.

“Hoekom is hier net aartappels om te eet? Was jy weer te lui om kos te maak?”

“Nee. Dit is al wat oor is om te eet,” verduidelik sy sugtend.

Dave voel aan die aartappels met sy vuil hand.

“Dan is dit nog f@#&%$ koud ook!” sy stemtoon klim ‘n desibel of twee. “Waar is julle borde?”

“Ons het maar geëet toe jy nie kom nie. Berion was moeg en naby slaap,” en bly stil oor die rede waarom sy nie eet nie.

Indien sy ook ‘n aartappel eet, gaan hy nog honger wees want die aartappels is klein. En ‘n honger Dave is ‘n omgesukkelde Dave.

“Hoekom het jy nie gister gesê ek moet kos saambring nie?” Sy verwytende blik laat haar inmekaar krimp.

“Ek het vir jou die geld en nota gegee,” ‘maar jy het weer drank daarmee gekoop’ wou sy hom verwyt. Wyslik het sy maar haar tong vasgebyt.

“O.” Hy druk met sy elmboë weerskante van sy bord en vra die seën voor ete.

“Waar’s die tamatiesous en nog sout?” blaf hy na haar kant toe.

Rhyna staan op en krap in die krat opsoek na die sakkies sout en tamatiesous wat hulle by wegneemetes restaurante gaps.

“Hier is nie meer nie.”

Dave se frustrasie kry die oorhand. Hy gryp Rhyna aan haar hare en ruk haar agteroor.

“Wat de d@#&%$ doen jy die hele dag vroumens?! Hoekom sorg jy nie dat daar kos in die huis is nie? Jy is nie ‘n vrou se gat werd nie!” tier hy voort. “vir wat loop vra jy nie daai boyfriend van jou by die hoofhuis nie?”

Berion word wakker van die lawaai en begin huil.

“Hou jou verdomde bek jou mislike pissie!” gil Dave op hom.

Rhyn ruk haar uit sy ystergreep en voel hoe van haar hare in sy vuis agterbly. Berion is nou haar prioriteit haar skryende kopvel sekondêr. Koes-koes om uit Dave se hande te bly, sukkel sy om haar kind by die huis uit te kry. Sy blyk onbewus te wees van die houe wat Dave met sy lyfband haar oor haar rug en bene gee.

Eers toe Dave se woede uitgewoed is, laat sy Berion weer in die huis.

Dave het oudergewoonte vir hom ‘n glas papsak geskink, dit tydsaam sit en drink. Weer en weer vul hy die glas met drank so dra dit leeg is.

Nanag het hy eers met sy sweterige lyf in die bed geklim. Blink gedrink. Rhyna lê met haar rug na hom toe.

“Ou my daar enetjie,” het sy tong gesleep terwyl sy hande onder haar nagrok vroetel, opsoek na die sawwe lekkerte van haar lyf.

Rhyna wikkel haar uit sy greep.

“Nee. Los my,” en haar uit sy greep gewikkel.

Elke keer wat hy haar ‘n loesing gee, raak hy vryerig.

Haar protes val op dowe ore. Hy forseer homself op haar af. Rhyna gee oor want sy wil nie dat Berion wakker word nie. Soos gewoonlik is dit vinnig verby. Dave raak byna onmiddelik op haar aan die slaap. Stil lê is al genade tot hy wakker word.

Dave snork homself wakker, rol van Rhyna af, klap haar op die boud en sê: “Toe gaan maak jou skoon dat ons kan slaap. Ek moet môre voor sonop lift vang.”

Net na sonop is daar ‘n klop aan die deur. Dave is nog besig om sy roes af te slaap.

Dit is Bekkie van langsaan met ‘n beker koffie vir Rhyna.

“Die pap is amper gaar. Jy en Berion moet kom eet.” Nooi sy terwyl sy om die kosyn loer na waar Dave slaap.

“Gmf!” snork sy.
“Nie hy nie.” beduie sy met haar kop. “Net julle twee.”

“Dankie Bekkie. Ons is nou-nou daar,” verseker Rhyna haar.

Na ontbyt droog sy vir Bekkie die skottelgoed af. Berion speel saam met Bekkie se kinders onder die ou Bloekomboom naby hulle.

“Ek het gehoor toe Dave het jou gisteraand weer goed afgestof het. Almal het gehoor.” Haar oë op die skottelgoed wat sy besig is om te was.

Bekkie is nie iemand wat draaie loop nie. Rhyna weet wat haar stelling gaan opvolg.

“Is tyd dat jy hom los. Hy sal jou nog doodslaan.” Bekkie se stem is driftig.

“Hoekom gaan jy nie terug na jou ouerhuis nie?”

“Is nie so maklik nie,” Rhyna weet sy soek nou verskoning. Sy kan nie vir Bekkie vertel wat destyds gebeur het nie.

Die polisie soek nog na hulle. Dit is net loutere genade dat hulle op nog op vrye voet is. Dave se suster het hulle gewaarsku toe hy haar een aand bel om te hoor of sy nie vir hulle blyplek het nie.

Die vriendinne se geselskap droog skielik op toe Dave strompelend uit hulle huis kom. Nerveus stap Rhyna terug na hulle huis.

“Hoekom het jy my nie wakker gemaak nie? Kyk waar sit die son al. Nou is dit te laat om te gaan werk!” sy gesig is ‘n donderwolk.

Rhyna probeer afstand tussen hulle hou. Die suur reuk van sweet, wyn en seks laat haar maag draai. En sy asem ruik of honderd hoenders tegelykertyd in sy mond ontlas het. Hoe walglik is hy nie.

“Ek vra hoekom het jy my nie wakker gemaak nie, Teef,” bulder hy weer toe sy hom nie dadelik antwoord nie.

“Jy was moeg toe laat ek jou maar ‘n bietjie inlê. Ek weet mos jy werk hard om ‘n dak oor ons kop te hou,” probeer sy hom paai.

“Jy f@#&%$ lieg! Waar was jy nou? Seker weer by jou boyfriend!”

Rhyna weet haar volgende drag slae het aangebreek. Haar oë fynkam die omgewing tussen die plakkershuise opsoek na Berion. Hy moet tog nie sien as sy pa haar weer slaan nie.

“Bekkie … Bekkie het ons genooi vir ontbyt,” keer sy met haar arms omhoog toe hy sy vuiste bal.

Dit wil voorkom of haar verduideliking hom vir ‘n oomblik laat afkoel.

“Maak vir my koffie.” brom hy. “Ek moet loop.”

“Hier is nie meer koffie nie. Dit is al eergister op.” Sy wens hy wil in sy malle verstand in loop en nooit weer terug kom nie.

Dave gaan sit op ‘n stuk afgesaagde boomstomp wat as sitplek dien. Haal sy knipmes uit en krap die swart onder sy naels uit. Rhyna gaan behoedsaam langs hom sit.

“Gaan maak nou verdomp vir my koffie vroumens!”
Hy stamp haar amper van die boomstop af.

Rhyna herwin haar balans.

“Ek sê mos hier is nie meer koffie nie. Ook nie tee nie. Ek het gisteroggend vir jou geld gegee dat jy moet saambring,” sy gesanik irriteer haar nou.

“Nou wanneer moes ek dit koop? Ek werk heel dag tot na sononder.”

Sy ingehoue woede dreig om oor te kook.

“Jy werk nie, jy bedel by die robot. Buitendien die winkels is tot agtuur saans oop,” in ‘n onbewaakte oomblik verwoord sy haar gedagtes hardop.

Spyt kom altyd te laat, nou is te laat. Rhyna se oë rek, sy snak na haar asem toe die Okapilem soos ‘n warm mes deur botter in haar bobeen verdwyn.

Verdwaas staar sy na haar been. Dit is asof sy van ‘n afstand na die toneel kyk. Die bloed begin in ‘n dun straaltjie teen haar binnebeen af loop wanneer Dave die mes uit haar been pluk. Sy wil die vrou wat soos sy lyk waarsku dat sy moet vlug, maar is met stomheid geslaan.

Bekkie se gille ruk haar terug tot die werklikheid. Rhyna gryp na haar been, probeer die bloeding keer. Die volgende oomblik pluk Bekkie haar hand weg en gooi die halwe glas wyn wat Dave die vorige aand oorgelos het oor die wond uit.

“Hier is alkhol in. Dis al wat hier is om wonde mee te ontsmet,” verduidelik sy haar aksie.

Dave sien rooi toe hy hoor Bekkie het sy drank op Rhyna se been uitgegooi.

“Jou @#&%$ imbesiel! Dis kosbare vog wat jy nou staan en mors het! Weet jy hoeveel kos papsak?” gil hy op sy buurvrou en klap haar dat sy steier.

Tenk, (Bekkie se man het jare gelede vir die dorpspan voor in die skrum gedruk, vandaar sy bynaam), stop Dave in sy spore met ‘n oophand toe díe weer op Bekkie afstorm. Dave sloeg deur die as van die vorige aand se kookvuur.

“Lig weer jou hand vir my vrou of enige ander vrou. Ek d@#&%$ jou dood. Dit belowe ek jou.” Waarsku hy Dave waar hy hom voor die bors aan sy hemp opgetel het, sy wysvinger praat dreigend onder Dave se neus.

Dave skud die as van hom af toe sy voete weer met moederaarde in aanraking kom. Kop onderste, brom-brom loop hy grootpad toe. By die motorhek tussen die plakkerskamp en hoofhuis draai hy om.

“Ek is moeg vir hierdie plek, moeg vir Rhyna, moeg vir die pisgat wat sy my seun noem. ‘n Regte mamma se seuntjie,” koggel hy sy seun.

Hy is vol bravade met die hek tussen hom die kring nuuskieriges voor sy huis.

“Julle @#&%$ sal my nog smeek om terug te kom! Julle sal op julle knieë voor Dave du Plooy kruip en hy sal julle ignoreer. Want julle het hom soos ‘n sleg hond weggejaag toe hy honger en dors was! As julle Dave du Plooy weer sien, sal hy met ‘n lanie kar hier stop en hierdie gevrekte plot koop. Uit sy gatsak sal hy die plot betaal! Julle sal dan smeek vir ‘n sinkkaia of woonwa oor julle koppe. Julle sal stof vreet as ek weer hier kom!”

Tenk storm hek toe. Vinnig drafstap Dave grootpad toe.

‘n Week later

Daar is ‘n sagte kloppie aan die deur van Rhyna se huis.

“Binne,” prewel sy. Sweet pêrel op haar voorkop.

Bekkie loer by die die vertrek in.

“Môre Buurvrou, kom net hoor hoe dit gaan? Het jy nog pyn?”

Sy gaan by Rhyna op die bed sit, staan weer vinnig op toe Rhyna gil van pyn.

“Moet jy nie maar kliniek toe nie? Daar is kwaad in daai been van jou. Dis hoekom jy so baie pyn het en jy so styf is dat jy nie kan loop nie.” Sy druk ‘n waslap in die skottel met water wat langs die bed staan, droog dit uit en vee die sweet van Rhyna se gesig en nek.

Rhyna kreun toe Bekkie die lapverband van haar been verwyder om na die wond te kyk.

“Rhyna dis al ‘n week na die messteek. Die wond heg nie. Dit trek nou oop en die rand is smetterig en geel. Is ook erg rooi en opgehewe, kliphard. Die groen-geel goed wat uitloop lyk nie vir my reg nie. Jou been is ook vuurwarm Laat Tenk jou hospitaal of kliniek toe vat. Asseblief.” smeek Bekkie.

“Nee. Wat van Berion? Ek kan hom nie alleen los nie,” skerm Rhyna.

“Rhyn, ek het nie mediese kennis nie maar daai mes was nie skoon nie. Hier is kwaad in die wond. Jy kan nie eens jou mond behoorlik oopmaak om sop te eet nie. As jy jou kos kou kreun jy van die pyn. Mens kan Klem-in-die-kaak kry.” probeer sy haar weer ompraat.

Rhyna skrik by die gedagte dat sy Klem-in-die-kaak kan hê, maar wys dit nie.

“Bel my ma seblief. Haar nommer is op my foon.” Pynlik beduie sy vir Bekkie met haar hand waar die foon gebêre is.

“Die spookstem sê net: ‘This number you have dialed does not exist.’ Hoe maak ons nou?”

“My tannie, sy is Sarie Lingenveldt. Haar nommer is ook daarop.”

Bekkie soek na Sarie se nomme skakel dit toe sy dit kry.

“Goeie dag. Sarie wat praat.”

“Dag. Mevrou dis Bekkie Snyman van die Bedford Plakkerskamp wat praat. Jou niggie Rhyna het gevra ek moet jou bel. Sy is baie siek.”

Bekkie loop buite toe en gaan ‘n ent weg van die huis staan sodat Rhyna nie kan hoor wat sy sê nie.

“Dinge lyk nie goed nie, Mevrou. Rhyna is in pyn en stokstyf. Kan kwalik haar mond oopmaak om te eet en sy piepie bitter min. Dit stink ook vreeslik. Die piepie ek meen.”

“Wat het haar so siek gemaak?”

“Is daai skobbejak van ‘n man van haar. Hy’t haar met sy mes in die bobeen gepeck. Dit lyk nou of daar kwaad in die wond gekom het. Sy short hospitaal toe gaan.”

“Nou hoekom vat haar man haar nie?” Sarie is nie regtig lus om haar bedorwe brokkie van ‘n niggie te help nie. Kyk wat het sy aan haar ma gedoen! Die klein merrie moet kry wat sy uitgedeel het.

“Die lel het soos ‘n sleg hond die pad gevat na my Tenk hom een teen die oor en teen die teer gegee het.” Bekkie kan nie die trots in haar stem verbloem nie.

“Nou maar goed,” gee Sarie die stryd gewonne. Dit is nie net Rhyna nie, daar is Berion ook. Jimmel dis ‘n onsmaaklike naam vir ‘n kind. Sy kan net nie aan die naam gewoond raak nie.

“Waar sê jy is die plakkerskamp?”

“Dis so sestig kilometer van Sypherfontein af Kooimanskraal se kant toe.”

“Soetland, dis ‘n goeie veertienure se ry van ons af. Is daar ‘n manier hoe julle Rhyna by die hospitaal kan kry?”

“Ja Mevrou, die ou op wie se grond ons plak het ‘n bakkie. Hy sal haar vat maar dan soek hy betaling. Ons het nie een daai klas van geld nie en Mevrou weet hoe die staat se ambulanse is.”

“Ek sal ‘n ambulans reël. SMS net vir my die aanwysings na die plot, asseblief.”

“Reg so Mevrou, ek sal Rhyna tune julle sal vir haar by die hospitaal kry. Hoe maak ons met die kind?”

“Ek moet net eers dinge reël aan hierdie kant dan kan ons in die pad val en hulle gaan haal. Is daar ‘n moontlikheid dat ek met Rhyna kan praat? Kan Berion by jou bly tot ons daar kom?”

Bekkie se hart wil by haar keel uitspring van opgewondenheid. Sy is die heldin in hierdie verhaal.

“Ja Mevrou hy kan. Hang net so ‘n oomblik aan ek vat die foon vir haar.”

“Hallo tannie Sarie,” groet Rhyna fluisterend.

“Hallo Rhyna. Ek hoor jy is baie siek en moet hospitaal toe. Ek sal reël vir ‘n ambulans om jou hospitaal toe neem. Sodra ek met jou oom gepraat het, val ons in die pad. Ons kom jou en Berion haal,” die versekering in Sarie se stem stel Rhyna gerus.

“Dankie Tannie,” dankbare trane vloei vrylik oor Rhyna se wange. (vervolg)

©Orange Blue

 

©ALLE REGTE VOORBEHOU Geen gedeelte van hierdie boek mag op enige manier gereproduseer word sonder die skriftelike toestemming van die kopiehouer (skrywer) en uitgewer nie

Tweedeklas Burgers – Ella (Deel Twee)

Blydskap spoel oor haar toe sy die tuinhekkie wat die voorste deel van die erf skei van die agterplaas, hoor kraak. Die tuinjong het opgedaag! Vinnig maak sy die venster oop en roep na hom.

“Simon! Simon!”

“Môre Madam. Gaan vanmôre met duuse goete? Lekker ys vanmôre.” groet Simon goedig.

“Môre Simon. Kyk tog vir my by die buite deure, ek dink ons is beroof deur die nag. Ek roep en roep maar Rhyna antwoord nie. Enne my deur is van buite gesluit ek kan nie uit kom nie.”

“Reg so. Maak so,” hy verdwyn om die hoek van die huis.

Nie lank nie of haar kamerdeur glip oop. Simon staan met ‘n breë glimlag in die deur.

“Dankie Simon. Jy is voorwaar ‘n engel.” Ella glip by hom verby gang af na die kinders se kamers.

Simon volg haar.

Dit is dolleeg. Geen kinders, geen meubels.Die hangkaste se deure staan oop en net hier en daar is nog klere in die kaste. Berion se speelgoed is ook weg. Ella haas haar na die sit- en eetkamer. Hier tref sy dieselfde toneel as in die kamers aan. Selfs die gordyne is van die relings afgehaal.

In die kombuis is net haar beker met ‘n foto van Berion op en in die kruidenierskas ‘n boks met drie Ouma-beskuitjies in.

“Simon, gaan kyk by die garage of die Nissan en die sleepwa nog daar is.”

“Eish,” en klik spytig met sy tong.

Ella drafstap weer na haar kamer; kyk in haar hangkas daar waar sy haar handsak en belangrike dokumente bêre. Sy moet alles so vir Dave wegsteek en toesluit. So gou soos nou verdwyn haar bietjie rente wat haar belegging verdien in sy keelgat af. Die rak is leeg! Sy sak snikkend voor die kas op die vloer neer.

“Madam,” Simon kan sy werkgewer nie in die oë kyk nie. “die gradge hy’s empty.”

Ella het lank so in ‘n bondeltjie op die vloer gelê. Simon het op sy hurke by die deur gesit.

“Moet ons nie die poelieste foun?” het hy gevra toe haar snikke stil word.

“Met wat bel ek? Hulle het my foon ook gevat. En hier is nie meer ‘n landlyn nie.” haar stem onnodig skerp.

Stilswyend het hy sy hand in sy broek se sak gedruk en sy foon uitgehaal. Dit vir haar aangebied.

“Die poelieste se emergency is op speed dial. Madam kan maar net #1 druk.”

Stoïes voer Ella sy opdrag uit.

“Kan ek nog ‘n oproep maak?” Sy het die misdaad klaar rapporteer. Sal vir jou airtime op sit.”

Waarmee sy vir hom lugtyd gaan koop, weet sy nie. Want haar beursie met haar laaste pensioengeldjies en haar bank kaarte was in haar handsak.

Simon knik sy kop bevestigend.

Met bewende hande tik sy Rhyna se nommer in op die selfoon. Die lui ‘n paar keer voor sy haar geliefde dogter se stem hoor.

“Hallo.”

Ella aarsel ‘n oomblik voor sy antwoord. Aan die agtergrond geluide kan sy hoor dat die voertuig in beweging is.

Sy skraap haar moed bymekaar om met haar dogter te praat. Bid stilweg dat haar vermoede verkeerd moet wees.

“Rhyna, dis mamma. Ek bel …” summier word die verbinding verbreek.

Weer bel Ella maar die foon skakel dadelik oor na die SMS-diens.

Ella het Dave en Rhyna se selfoon nommers vir die polisie gegee. Verslae het sy ‘n verklaring oor die nag se gebeure afgelê. Fotos van Dave, Rhyna en Berion aan hulle gegee. Die registrasie nommers van die bakkie en die sleepwa aan die ondersoek beampte verskaf en kenmerkende detail omtrent die bakkie en die sleepwa uitgelig.

Simon het nog dieselfde middag die slegte nuus aan haar suster, Sarie gaan oordra by wie hy ook in die tuin werk.

Sarie het haar gehelp om haar debietkaart en ID-dokument te vervang. Die lewe het vir Ella kleurloos geword. Sarie het vir haar gedink en gedoen.

Twee maande het verby gegaan sonder dat die polisie hond haaraf kon maak met hul ondersoek. Die kinders en die voertuig het eenvoudig net spoorloos verdwyn.

Sou die polisie hulle werk gedoen het kon Ella ook nie skeel nie. Sy is spyt dat sy die polisie in kennis gestel het. Dit sou beter gewees het as sy eers vir Rhyna gebel het. Hoe stuur ‘n ma haar enigste kind tronk toe? Hoe gaan sy dit eendag aan Berion verduidelik? Sulke tye bid sy in haar binneste dat die polisie hulle nie sal opspoor nie.

Ander kere weer vlam haar woede teenoor Dave op. Verwens sy die dag wat hy in hulle lewens gekom het. Wens sy die polisie vang hom en sluit hom toe. Maar dan besef sy hulle gaan Rhyna ook kry, haar ook toe sluit. Kan die Here nie maar gee dat haar dogter se oë sal oopgaan en sy met haar kind sal huis toe kom nie?

Een oggend is daar ‘n dringende klop aan die deur. Ella se hoop verander in vertwyfeling toe sy die deur oop maak en die vreemde man op haar drumpel sien staan.

“Môre. Kan ek help?” groet sy gelykmatig.

“Môre. Ek is Daan van Tonder, balju van Naledi dorp en -distrik. Ek is opsoek na die eienaar van die huis, ene meneer Willem Dave du Plooy. Is hy dalk tuis?” groet die man haar sommer in een asem.

“Nee … e … nee hy is nie hier nie. Hy woon nie meer by my nie. Dit is ook nie sy huis nie. Dit behoort aan my.” stotter sy onkant gevang.

“Ek glo nie die bank sou so ‘n fout gemaak het nie. Hoe lank is u die eienaar van die huis?”

“Vandat my man twee jaar terug se winter afgesterf het. Hy het die huis aan my nagelaat.”

“Het u bewyse van die Aktekantoor inskrywing?”

“Genade ek is nie seker nie. My dogter het die boedel hanteer. So ‘n paar maande terug is ons beroof. Selfs die kas waarin ek al my dokumente gebêre het, is gestroop.”

Sy kry te skaam om te erken dat haar kind haar besteel het.

“Ek kan ongelukkig nie anders nie, ek sal moet die dagvaardiging aan u oorhandig. Persoonlik dink ek dat u so gou as moontlik met u bankier in verbinding tree om hierdie kwessie uit te stryk.”

Die deernis in die balju se stem dreig om die damwal in Ella weg te kalwe. Sy groet vinnig en druk die deur toe.

Weereens moes Sarie haar help. Haar bank toe piekel, prokureur toe. Daar moes sy tot haar skok uitvind dat sy die huis na Edwin se dood oorgedra het aan Dave. Hoe dit gebeur het, kan sy nie onthou nie. Sy het net die dokumente geteken wat Rhyna voor haar neergesit het. Hoekom sou sy haar dogter wantrou?

Edwin was maar die een wat altyd na hulle finansies omgesien het. Die een wat gesorg het dat sy ‘n dag van môre sal hê as hy nie meer daar is nie.

Nog meer skokkend was die bedrag van die verband wat Dave op die huis uitgeneem het. Hoe op aarde sou haar dogter so ‘n yslike verband kon afbetaal met haar salaris as kassier by die drankwinkel? Die uitlander betaal kwalik die minium loon.

Sarie het haar gehelp om haar bietjie klere te pak. Simon het sy broer gebring om haar bed en spieëlkas agter op Sarie se Corsa bakkie te laai. Sy bly nou in die stoepkamer by haar suster en swaer.

Rhyna antwoord nie die SMS’e wat sy stuur nie, antwoord ook nie as sy bel nie. Dalk het sy al ‘n haar nommer verander. Net een keer sou sy Rhyna en Berion se stemme wou hoor. Graag net een keer die versekering uit Rhyna se mond wou hoor sy onskuldig is, dat alles ‘n misverstand is, dat dit alles Dave se toedoen was, maar die hoop beskaam. Einde

©Orange Blue

 

©ALLE REGTE VOORBEHOU Geen gedeelte van hierdie boek mag op enige manier gereproduseer word sonder die skriftelike toestemming van die kopiehouer (skrywer) en uitgewer nie

Tweedeklas burgers – Ella (Deel Een)

Drie uur. Die verwarmer is af, seker weer beurtkrag. ‘n Miswolkie ontsnap met ‘n sug uit Ella mond.

 

Ai, hoekom kan sy nie net een nag deurslaap soos toe sy jonger was nie? Soos toe Edwin nog gelewe het nie. Liewe, dierbare Edwin. Haar ma het altyd vertel dat Edwin van ‘n wolkie gestamp is. Net engele kan soveel goedheid in hulle hê.

 

Dit is ongelooflik koud vanmôre. Gisteraand se weervoorspelling het gesê dit gaan sneeu deur die nag, het seker al. Ella gooi die komberse van haar af en kruip op haar bed tot voor die venster. Sy trek die gordyn weg. Die tuin gooi skaduwees in die maanlig. Geen sneeu. Sulke liegbekke!

 

Ella probeer die koue afweer met haar ou verbleikte kamerjas toe sy toilet toe gaan. Die kamerjas is van handdoekmateriaal gemaak. Veertig jaar gelede het Edwin en die kinders dit vir haar gegee vir moedersdag. Die wolletjies is al afgewerk, op party plekke is die materiaal besig om deur te skif.

 

Sy is so bly Edwin het vir hulle ‘n en suite aangebou toe Rhyna-hulle hier ingetrek het. Ingedagte druk sy die badkamer se skakelaar aan, onthou dan dat die krag af is. Sy handel haar toilet vinnig af om weer in haar warm bed te kom. Iets is nie pluis nie. Dit stem haar onrustig.

 

Die slaap het egter sy wyk geneem. Dit sal beter wees as sy ‘n kers aansteek en haar hekelwerk opneem. Na sy ‘n stukkie gehekel het besef sy wat haar pla. Ella kyk weer deur die venster. Ja werklik, die straatligte brand! Nou hoekom sou hul huis se krag dan af wees?

 

Verergd klim sy weer in die bed en begin weer hekel. Haar suiplap van ’n skoonseun het seker vergeet om die kragrekening te betaal.

 

Haar gedagtes vlieg terug na die jaar voor Edwin oorlede is. Sy hart was gebroke toe hul laatlammetjie Rhyna skool los en met die takhaar voor hulle deur kom staan het. Dave is twintig jaar Rhyna se senior. Hy oorheers haar kind geheel en al. Niks wat sy of Edwin kon sê of doen het hul sestien jarige dogter tot ander insigte bring nie.

 

Edwin was gebroke toe Rhyna en Dave trots kom vertel dat hulle swanger is. Sy het nog altyd gedink net vroue kan swanger raak, maar in die nuwerwetsheid van deesdae raak mans ook verwagtend sodra hulle vroue swanger raak. Kry ook soos vroue kraamverlof … gmf.

 

Nie lank na Rhyna swanger geword het nie, het die twee weer aan hulle deur geklop. Dave het sy werk by die sekuriteitsmaatskappy verloor. Hulle het nie ander heenkome nie. Kan hulle maar in Rhyna se ou kamer bly tot hulle weer op die voete is?

 

Hulle was dan op hulle voete. Dave het nie eens voertuig gehad nie. Haar dogter moes die agt kilometer van die plotte af in donker soggens werk toe stap om betyds te wees. Na werk saans was dit dieselfde storie. Dit het die vent min geskeel dat sy jong vroutjie na sesuur die aand verby twee besige shebeens moes loop om kos op die tafel te hou. Hulle het seker nie gedink sy en Edwin sou uitvind dat Dave in die eerste twee maande na hy hulle dogter hier weggelok het om in sonde met hom saam te lewe, sy werk verloor het nie.

 

Dáár het Edwin se gesondheid nog ‘n knou gekry. Haar engel van ‘n man het voor haar oë weg gekwyn.

 

Dave het gesorg dat daar minimum kontak tussen hulle en hul dogter is. Die predikant en ouderling kon nie hond haaraf maak met die situasie nie. Dave het hulle die miet in die meel gemaak. Dominee Gouws het gesê hulle kan maar net hul dogter aan die hoë Hand opdra en wag dat sy tot ander insigte sal kom.

 

Dave het nooit weer probeer om ‘n werk te kry nie. Na drie jaar bly hulle nog in Rhyna se kamer. Die gastekamer is omskep in ‘n babakamer cum speelkamer vir klein Berion. Arme kind moet nou ook aan die kruis van sy naam dra oor sy oupa se woorde op sy pa se dronkore geval het.

 

Ella demp haar giggel met haar hande en loer na die deur se kant. Net nou word die kinders wakker van haar giggel.

 

Edwin het op Dave se vraag of hulle die kind maar na Edwin kan vernoem, geantwoord: “Carry on.” en met sy hand Dave se suur asem verergd uit sy gesig gewaai. En Dave het gehoor wat Dave dink hy hoor. Niemand stry met ‘n dronkman nie, niemand nie.

 

Berion was die appel van sy oupa se oog. Edwin het selfs vrede gemaak met Dave se werkloosheid en díe se kuiertjies tot die vroeë oggendure by die shebeens. Alles ter wille van sy liefde vir Berion.

 

 

Al wat hy gevra het, was dat die lieplapper van sy dogter ‘n eerbare vrou maak, voor die magistraat natuurlik. Hoe sal hulle God in die oë kan kyk as hulle dogter ewige trou aan ‘n skiewie beloof en dit teen hulle wil. Edwin kon nie so ‘n verbintenis seën nie. En ‘n meer gelowige mens as hy kry mens nie.

 

 

Half sewe toe sy nog nie voetstappe op die houtvloer van die gang hoor nie, besluit Ella om haar dogter te gaan wakker maak. Die buitelander vir wie Rhyna werk het nie genade vir sy werkers nie. Rhyna het al twee waarskuwings weg oor sy laat was vir werk. Al was daar geldige redes en sy hom per SMS laat weet het dat sy laat gaan wees want Berion was siek in beide gevalle.

 

Sy draai die deur se knop maar dit wil nie oop maak nie. Weer probeer sy, haar oog vang die die sleutelgat, geen sleutel nie.

 

Nou waar sou die sleutel dan wees? Ella kyk rond op die vloer of dit nie dalk uit die slot geval het nie. Daar is egter geen spoor van die sleutel op die vloer of op haar bedtafeltjie of spieëlkas nie.

 

“Rhyna!” sy slaan liggies met haar vuis teen die deur.

 

Met haar oor teen die deur probeer sy hoor of iemand die gang af kom. Doodse stilte.

 

Sou die kinders dan so vas slaap?

 

“Rhyna!” die keer hamer sy teen die kamerdeur. “Rhyna! Dave!” niemand antwoord haar nie.

 

Vrees wurg haar as sy bed toe stap om haar selfoon te gebruik. Nou eers sien sy dit is ook weg. Haar trou- en verloofring, asook haar juwelekissie is weg. ‘n Rou snik glip skor uit haar keel toe sy besef hulle is beroof deur die nag.

 

“Liewe Heer laat my kinders net ongeskonde wees. Ek smeek U.” bid sy hardop deur die trane.

 

Hier sal sy moet uit. Sy kan nie hier stilsit en niks doen nie. Niemand sal weet wat met hulle gebeur het nie. Wat sou met die kinders gebeur het? Hoekom antwoord hulle nie? (Vervolg)

©Orange Blue

©ALLE REGTE VOORBEHOU Geen gedeelte van hierdie boek mag op enige manier gereproduseer word sonder die skriftelike toestemming van die kopiehouer (skrywer) en uitgewer nie

 

Engel van die Lig

Engel van die Lig

Amoré
Maandagoggende is ‘n gejaag op Donkerpoort. Amoré vou haar winterkamerjas stywer om haar lyf en krap met vinnige harde hale oor haar arms. Die kombuis is koud. Winters in hierdie ou kliphuis aan die onderkant van die Morrokaanse rante grens aan Europese winters.

Beelde uit haar verlede as model in Europa ontvou in haar gedagtes. Hoe verlang sy nie terug na daardie wille wegholtyd van fotosessies, loopplanke en onthale nie?

Douvoordag Maandagoggende ry hul twee dogters saam met die bure dorp toe, skool toe, koshuis toe. Jan is laasweek op grens toe vir drie maande. Sy bly alleen op die plaas agter want iemand moet ‘n ogie oor die werkers en die plaas hou.

Sy kan nog steeds nie verstaan hoekom Suid-Afrika se mans gaan oorlog-oorlog speel in Suidwes nie. Wat het hulle oorlog met Angola met Suid-Afrika te doen? Al wat gebeur is dat Suid-Afrikaners se lewens ontwrig word.

Wanneer Jan weermag toe gaan, speel Doreen hul oudste “Daar is ‘n man op die grens” van Marie van Zyl, tot wordens toe sat. Sy wens die plaat breek in duisende stukkies. Die verlange na Jan is al klaar so swaar om te dra.

Sy kan net nie die stilte van die plaaslewe gewoond raak nie. Hoe lank is dit nou al wat sy hier woon? Tien jaar, dit voel so onwerklik. Daar is vir net een manier om van die stilte te ontvlug.

In haar kamer haal sy die vaal bliktrommeltjie uit haar kas. Haar medisyne trommel soos sy dit noem. Die meisiekinders weet hulle mag nie in dit krap nie en Jan is nie ‘n nuuskierige mens nie. Die koperslotjie klingel teen die blik terwyl sy daarmee sonkamer toe stap.

Amoré trek die sonkamer se gordyne oop. Dit is nog sterk donker buite. Haastig haal sy die klein sleutel wat om haar nek hang af en sluit die trommel wat op die tafel tussen twee gemakstoele staan, oop.

Amoré pak van die inhoud op die tafel uit, steek die kers aan nadat sy die filter van ‘n sigaret netjies skoon afgesny het met die skalpel in haar trommel. Haar tong flits kort-kort oor haar lippe terwyl sy probeer konsentreer om nie die mengsel van die bruin taai klontjie  en gedistileerde water te mors terwyl sy dit oor die vlam hou nie. Met die agterkant van die gebruikte vuurhoutjie roer sy die mengsel. Plaas die lepel versigtig op die tafel sodat niks van die kosbare inhoud mors nie. Druk die filter vooraan die spuitnaald en trek van die lepel se inhoud daardeur op in die spuit. Vinnig bind sy die rubberband om haar bo-arm en maak haar hand ‘n paar keer oop en toe tot die aar in haar binne-arm begin bult.

Die son spoel oor warm haar lyf, deur haar are, die drukking op haar bors laat haar effens benoud, dis net vir ‘n rukkie … tot die son vir haar skyn.

Sy sien hom deur die skerp sonlig aangestap kom, soos ‘n Engel in die Lig. Die val van sy voete op die plankvloere klippetie-klop voor hy haar in sy sterk arms opraap. Haar bed is wolksag. Sy arms troostend warm, sy aanraking prikkel haar lyf.

“U het gekom!” uiter sy snakkend na asem.
“U my Verlosser, ek is rein, rein. Witter as sneeu het U bloed my gewas. Neem my. Maak my U s’n, volkome.” sy is uitverkore.
“U sal my beskerm, behoed van die gevaar.”

Tevrede gee sy haar oor aan die genot wat die Engel van die Lig vir haar bring.

Dit is al amper middagete toe Amoré tot verhaal kom. Sy stroop die swaar beddegoed van haar af. Die koue brand haar naakte lyf en sy pluk weer die komberse tot onder haar ken.

Sy is kaal. Maar hoe? Haar gedagtes sukkel om die gebeure van die oggend te onthou. Nadat sy die kinders afgesien het vanoggend het sy haar trommeltjie kom haal … Die trommeltjie! Mag die bediendes dit tog net nie gesien het nie! Sy hardloop poedelnakend die gang af sonkamer toe. Geen spoor van die trommeltjie nie ook nie van sy inhoud nie.

Oortrek met hoendervleis snol sy weer terug na haar kamer. Op die spieëlkas staan die trommeltjie lewensgroot vir haar en wag. Haastig bêre sy dit weer op sy plek in haar klerekas.

Drie maande later heers daar ‘n opgewondenheid in Donkerpoort se kliphuis. Die meisiekinders is besig om die sitkamer te versier vir die tuiskoms van hul pa. Amoré is besig om vir Jan sy gunstelinggereg voor te berei. Altans sy probeer, maar die reuk van vleis laat haar maag draai. Die afgelope week is die toilet haar beste vriendin vroeg soggens en wanneer sy kosmaak. Vleis en melk stink vir haar. Daar is nie eens ‘n begeerte in haar om haar mond aan dit te sit nie. Sy sal moet dokter toe, die week nog.

Om van die reuk van die gaarwordende vleis weg te kom, gaan staan sy op die voorstoep waar sy kan uitkyk op die veekrale en die rooi tweespoorpad waarop Daan vir Jan gaan huis toe gaan bring. Haar hand rus beskermend op haar maag. Sy is bly sy dra net driekwartmou rokke want die lentebriesie knyp alweer hier teen laatmiddag.

 

Daan

Jan sal hierdie pad moet kom skraap as hy van die weermag afkom. Sy bakkie skud uitmekaar op hierdie sinkplaatpad wat hulle plase verbind. En dis aan Jan se kant wat die pad so uitgery is, nie aan syne nie. As Jan, sy ouboet, wil hê dat hy sy vrou en plaas moet op pas terwyl hy grensdiens doen, moet hy darem sorg dat die paaie in ‘n goeie rybare toestand is.

Daan parkeer sy bakkie agter die huis. Hy klop aan die kombuisdeur maar niemand maak oop nie. Hy draai die knip en stap die kombuis binne.

“Amoré!” roep hy vanuit die kombuis.

‘n Doodse stilte beantwoord hom. Dalk is sy nog in die kamer. Hy stap af met die gang na die slaapgedeelte van die huis. Klop aan die hoofslaapkamer se deur.
“Amoré?” sê-vra hy deur die toe deur. Geen antwoord.

Hy maak die deur oop en sien die leë bed. Sy is dan seker iewers anders in die huis. Hy stap verder af na die woonkamer. In die sonkamer kry hy haar op die stoel. Haar oopgevalle kamerjas ontbloot haar bene wat effens oopgesprei voor haar uitstrek. Haar kop agteroor op die rugleuning en haar arms hang ontspanne oor die stoel se armleunings.

“Amoré!” sy stem sny deur die oggenstilte. “Wat de drommel?”

Hy tel die inhoud van die vaal trommeltjie een vir een op en kyk daarna, dan na sy skoonsuster. Daan vee met sy hand oor sy gesig. Vir ‘n wyle hou hy aan sy bokkiebaard vas. Pak dan haastig die goed in die trommeltjie terug. Hy kyk na haar toe sy begin mompel.

“U het gekom.”

“Ja. Ek is hier.”

Sy sal in die bed moet kom. Longontsteking is haar voorland. Jan se beeldskone vrou het nie ‘n sterk gestel nie. Daarvoor is sy te fyntjies. Nie soos sy Anna nie. Anna is ‘n ware boervrou. Growwe hande wat ken van werk. Haar lyf wys sy het al ses kinders gedra.

Jan tel Amoré op en haar nagrok skuif op, ontbloot die krullerige driehoekie wat Eva destyds agter ‘n vyeblaar vir Adam probeer wegsteek het. Hy grinnik. So Jan hoef nie vooroggend moeite te doen met onderklere as die lus sy lyf wil laat tentpen inkap nie.

Dit is toe hy haar op die bed neerlê waar die begeerte hom soos vir Adam van ouds oorval.

Amoré het nie teenstand gebied toe hy die skamele kledingstuk oor haar kop trek nie. Net haar sinnelose godsdienstige geprewel.

“U my Verlosser, ek is rein, rein. Witter as sneeu het U bloed my gewas. Neem my. Maak my U s’n, volkome.”

“Ja-ja ek sal jou verlos. En myne sal ek jou maak, vanmôre. Al sou dit nou nie wettig wees nie.” Haar lyf! Sy asem jaag deur sy lippe.

“U sal my beskerm, behoed van die gevaar.”

“Ja.” Sy vogtige lippe soekend oor die genotvolle heuwels van haar lyf.
“Ek is my broeder se hoeder.”

Daan kreun behaaglik toe die klam warmte van haar lyf hom ontvang.
“Jy ís lekker!” hortend val die woorde van sy tong, sy rug trek krom.

 

Jan

Die laaste tien kilometer Donkerpoort toe het vir Jan soos ‘n ewigheid gevoel voor hulle voor die opstal stop.

Amoré was nog nooit so mooi vir hom soos nou nie. Die gloed van die ondergaande son het ‘n stralekrans om haar gevorm. Sy Amoré. Hy kan nog steeds nie sy geluk glo dat hierdie beeldskone vrou hom uitgekies het tussen al die ander army latte op Johannesburgstasie waar hulle die trein na Vryburg moes oorklim nie.

“Die maaltyd lyk verruklik.” Sy oë verklap sy liefde vir haar.

“Boet sal jy vir ons die seën? Jy is mos nou ‘n ouderling.” Jan knipoog vir Daan. Hy druk sy vrou se hand, bring dit na sy lippe en soen haar koue vingers.

“Seën Here wat ons hier mag geniet en ook die hande wat dit voorerei het. Amen.”

Onderwyl Daan met ‘n geswolle stem bid. Loer Jan onderlangs na sy vrou. Toe hy vind dat haar oë op hom gerig is, tuit hy sy lippe asof hy haar wil soen. Die blos op haar wange jaag emosies deur sy lyf wat anker gooi in sy lende. Daan moet vinnig sy ry kry.

 

Amoré

Die dokter se spreekamer ruik na ontsmettingsmiddel. Amoré meld haar by Ontvangs aan voor sy haar beurt tussen die ander besoekers gaan afwag.

“Baie geluk Mevroutjie,” dokter Donnelly steek sy hand na haar uit. “U is swanger.”

Die bloed suis in Amoré se ore. Sy swanger? Maar hoe? Dokter Donnelly se stem draal voort.

“Kom ons werk net gou die datum van konsepsie uit dan kan ons die geboortedatum so om en by bepaal.”

Die Engel! Dit was toe die Engel haar besoek het.

“Wanneer was u laaste ovulasie?”

Sy was geweeg en edel genoeg bevind om Sy kind, ‘n Verlosser te dra!

Later die aand op die plaas

Jan was uit sy nate toe hy hoor dat hy weer pa gaan word.

“Hierdie keer is dit ‘n seun, my vrou!” het Jan gejuig en haar teer teen hom vasgedruk.

Hoe gaan sy aan Jan verduidelik dat dit nie sy kind is nie maar dat sy soos Maria deur die Gees bevrug is?

Jan het dadelik sy broer laat weet dat hulle moet oorkom want daar is ‘n nuweling op pad en dit moet gevier word.

Daan het haar deur die loop van die feesvieringe een kant toe getrek. Sy fletsblou oë het in hare geboor.

“Moenie dat ek hoor dat jy weer van daai inhoud van jou trommeltjie gebruik het nie. Ek watch jou!”

Verward het sy na die opgewondenheid om die braaivleisvuur terug gekeer.

 

Willem

Willem Johannes de Beer is die oggend van 28 Oktober 1979 gebore. ‘n Fris knapie van 3, 289 kg. Hy is die appel van sy pa se oog. Die Verlosser van hierdie wêreld in sy ma se lewe. Sy oom Daan bederf hom tot in die afgrond.

 

Twintig jaar later.

Amoré en haar skoonma kuier in die sonkamer.

“Willem lyk op ‘n druppel na Daan,” opper ouma Sielie de Beer.

“Middag waar is almal?” onderbreek ‘n mansstem die geselskap.

Klippitie-klop klink die voetstappe oor die plankvloer in die gang.

Amoré se hart ruk in haar keel op. Die Engel!
“In die sonkamer Daan,” antwoord ouma Sielie haar seun.

O hier’s julle,” Daan bly in die deur staan sy elmboë druk weerskante van die kosyn bokant sy kop.

“Waar’s daai nefie van my?” hy knipoog vir Amoré toe hy die skok oor die waarheid wat daardie oggend twintig jaar gelede gebeur het, op haar gesig lees.

 

 

©Orange Blue

 

©ALLE REGTE VOORBEHOU Geen gedeelte van hierdie boek mag op enige manier gereproduseer word sonder die skriftelike toestemming van die kopiehouer (skrywer) en uitgewer nie